Nederlandse Ambassade in Tallinn, Estland

Estland

Estland is een land in Noord-Oost Europa, en het is de noordelijkste van de Baltische Staten. Sinds de veertiende eeuw is het veelvuldig bezet geweest door Denen, Duitsers, Zweden en Russen. In 1918 werd het voor het eerst echt onafhankelijk. Na het Molotov- von Ribbentrop Pact werd het echter in 1939 bezet door het Rode leger, in 1941 door Nazi Duitsland en vanaf 1944 weer door de Sovjet-Unie. In 1991 herkreeg Estland zijn onafhankelijkheid weer.

Estland is qua oppervlakte iets groter dan Nederland en heeft ongeveer 1,3 miljoen inwoners. De grootste stad is Tallinn met ca. 400.000 inwoners, gevolgd door Tartu, Narva en Pärnu. Een groot deel van het land bestaat uit bos, waar veel wilde dieren voorkomen (beren, wolven, rendieren, lynxen). Sinds 2004 is Estland lid van de Europese Unie en van de Navo. In 2010 trad het toe tot de OESO.

In 2000 werd de Nederlandse ambassade in Tallinn geopend, vanaf 2004 is deze gevestigd op de huidige locatie in het historische centrum van de stad. Estland heeft ook een ambassade in Den Haag, sinds 1999.

Bilaterale betrekkingen

De bilaterale betrekkingen tussen Nederland en Estland zijn goed. Uit de diverse contacten komt een grote mate van gelijkgezindheid naar voren die samenwerking waardevol maakt. Dit betreft zowel de bilaterale samenwerking als die in multilateraal verband (Navo, EU, Eurogroep).

Betrekkingen tussen Nederland en Estland, voornamelijk op handelsgebied, kennen een lange geschiedenis. In de vijftiende eeuw kwamen de eerste handelaren uit de Nederlanden naar de regio. Later sloten zowel Nederlandse steden als Arnhem, Deventer, Harderwijk, Kampen en Zwolle als de Estse steden Tallinn, Tartu en Viljandi zich aan bij het verbond van Hanzesteden.

Baltische Staten

Estland deelt met de andere Baltische Staten (Letland en Litouwen) de recente geschiedenis van de twintigste eeuw. Na het herstel van de onafhankelijkheid in 1991 kenden de drie landen, ook door druk vanuit EU en Navo, de noodzaak om samen te werken teneinde de Sovjet-tijd achter zich te laten.

Deze noodzaak is minder geworden naarmate de opbouw in deze landen voortgang maakte. In een aantal opzichten (projecten met EU-financiering!) zijn de landen elkaars concurrenten. Alle drie de Baltische Staten zetten ook in op een versterkte samenwerking met de vijf Noordse landen in de zgn. N(oords)-B(altische) 8 (5+3). In dit verband is vermeldenswaard dat Estland zich veel meer Scandinavisch voelt dan Baltisch...

Politiek

Estland is een parlementaire republiek. De laatste verkiezingen voor het Parlement (Riigikogu) vonden plaats op 1 maart 2015. Zij resulteerden in de vorming van een kabinet bestaande uit een coalitie van Reform Party (liberalen), Sociaal Democraten en de conservatieve IRL. Minister President is Taavi Rõivas. Het Parlement kent één kamer van 101 leden.

President

De huidige president van Estland is Toomas Hendrik Ilves. Hij werd in september 2006 voor het eerst gekozen, en in augustus 2011 werd hij herkozen voor een periode van vijf jaar. De president wordt gekozen door het Parlement. Hij heeft geen uitvoerende macht. Wel heeft hij op bepaalde gebieden invloed. Zo wordt president Ilves gezien als een groot promotor van ICT in Estland en als zodanig heeft hij een rol gespeeld in de ontwikkeling van e-Estonia (zie onder).

E-Estonia

Estland is een voorloper op het gebied van digitalisering en een digitale overheid. Vele diensten zijn volledig online te regelen en Estland maakt zijn dienstverlening steeds efficiënter. De overheid heeft een geïntegreerde technische infrastructuur (X-Road), waar alle overheidsdiensten op aangesloten zijn en waartoe de burgers toegang hebben. In 2005 vond de eerste verkiezing plaats waar het mogelijk was om via internet, met de ID-kaart, een stem uit te brengen. Ook kent Estland al jarenlang het elektronisch patiëntendossier, waarbij uitwisseling van gegevens eenvoudig en snel plaatsvindt.

Kenmerkend aan het systeem is dat het erg gedecentraliseerd en transparant is: als burger bestaat de mogelijkheid om na het inloggen te zien wie welke gegevens van jou heeft bekeken en hier ook bezwaar tegen te maken mocht dit enkel uit nieuwsgierigheid zijn gedaan. Instanties hebben enkel inzicht in gegevens waar zij ‘recht’ op hebben en als burger bestaat de mogelijkheid om bepaalde gegevens te blokkeren. Diensten worden eenvoudiger, sneller en goedkoper geleverd, voor alle betrokken partijen.

Estland is erg trots op de rol als digitale voorloper die het als land inneemt. In de Estse kenniseconomie en informatiemaatschappij zijn meerdere innovatieve projecten gestart. Het meest bekende voorbeeld daarvan is Skype, andere zijn TransferWise en Taxify. In december 2014 introduceerde Estland het zgn. e-Residency, wat het mogelijk maakt voor buitenlanders (waar ook ter wereld) een e-ID te krijgen en zo gebruik te maken van de electronische diensten die het land biedt.

Bevolking

De Ests sprekenden vormen met ongeveer 70% van de bevolking de meerderheid. De grootste minderheid in Estland bestaat uit Russischtaligen, die ongeveer 25% van de bevolking uitmaken. De grote groep Russischtaligen is vooral ontstaan door middel van gedwongen migratie tijdens de Sovjettijd en werkten voornamelijk in de vele fabrieken. Verschillende stromen van Russische nieuwkomers hadden aanzienlijke consequenties voor de etnische en sociale structuur van Estland.

In Estland vond er Russificatie plaats. Op zowel politiek en cultureel gebied werd alles gerussificeerd. De Russen brachten hun eigen gewoonten mee en vonden het over het algemeen niet nodig om de Estse taal te leren.  In de tijd van de Sovjet-Unie werd de Estse taal sterk ontmoedigd, terwijl iedereen verplicht werd om Russisch te spreken. Dit had tot gevolg dat veel Estse burgers zich tweederangs burgers voelden in eigen land. Na de onafhankelijkheid bleven veel Russen in Estland leven, onder meer omdat ze de verwachting hadden dat de Estse economie zich beter ging ontwikkelen dan de Russische economie. De minderheid is welhaast geheel geconcentreerd in Tallinn en de provincie Ida-Virumaa in het noord-oosten van Estland.

Van de Russischtaligen heeft inmiddels een aanzienlijk deel het Ests staatsburgerschap. Echter, 7% van de bevolking is nog stateloos, zij zijn in het bezit van een zogenaamd ‘grijs paspoort’. Deze statelozen hebben minder rechten dan Estse staatburgers, zoals geen actief kiesrecht bij nationale verkiezingen (NB wel bij lokale verkiezingen) en geen banen bij de Estse overheid. Wel hebben ze een verblijfsvergunning, geen visaplicht voor Rusland en kunnen ze vrij reizen door het Schengen-gebied. 

Daarnaast is er sprake van onevenwichtige sociaaleconomische verschillen tussen de Russischtaligen en het terugdringen van statelozen is daarmee een van de belangrijkste prioriteiten van de Estse overheid. Er wordt voornamelijk via het onderwijs en maatregelen ten aanzien van het leren van de Estse taal getracht om de integratie te bevorderen. Dat gesteld zijnde, moet ook worden vermeld dat het niet visumplichtig zijn voor Rusland voor grote groepen geen aanmoediging is om de Estse nationaliteit aan te vragen.

 

Immigratie

Verder kent Estland momenteel weinig immigratie, hierdoor zijn Esten bijvoorbeeld kleurlingen ook minder gewend, wat sneller tot verbale discriminatie kan leiden dan in landen waar meer diversiteit is. Volgens asiel-aanvraagcijfers van 2012 bleek Estland zelfs het minst populaire land binnen de EU te zijn.

LGBT

Daarnaast ziet men toch steeds meer acceptatie voor verschillende minderheden komen. In 2014 nam het Parlement een wet aan die de rechten van samenwonenden (van hetzelfde geslacht) regelt. De emoties waarmee de discussies in het Parlement gepaard gingen, geven een goed beeld van de verdeeldheid in het land (het liberale, goed ontwikkelde deel van de bevolking vs. het zeer conservatieve platteland en de traditionale Russischsprekende gemeenschap).

Emigratie

Estland heeft echter wel een emigratieprobleem. Veel hoogopgeleiden Esten die hun opleiding in Estland hebben afgerond, emigreren naar landen zoals Finland voor een beter salaris. Hierdoor is er een tekort aan bijvoorbeeld artsen, maar ook andere beroepsgroepen. Het bevolkingsaantal is daardoor tussen 1990 en 2012 teruggelopen van ruim 1,6 miljoen tot 1,3 miljoen.

Alcohol

In Estland wordt er redelijk veel alcohol gedronken, wat voor de volksgezondheid een probleem is.  Daarom is er met betrekking tot alcohol in het verkeer een zero-tolerance beleid en kan men geen alcohol in een winkel kopen voor 10u ’s ochtends en na 22u ’s avonds.

Infrastructuur

Investeren in infrastructuur is erg belangrijk voor Estland voor verbindingen met (West-) Europa en voor de eigen economische ontwikkeling. Zo is het wegennet de laatste jaren sterk verbeterd. Ook is flink geïnvesteerd in moderne spoorwegen. Rail Baltica is een project, waarvoor financiering van de Europese Unie wordt gezocht. De bedoeling is Finland, de Baltische Staten en Polen middels een moderne spoorweg te verbinden met Berlijn, zowel voor personenverkeer als voor goederentransport.

Met Helsinki en Stockholm zijn dagelijks verbindingen per pont (met Helsinki zelfs tienmaal daags). Tallinn International Airport heeft dagelijks verbindingen met Amsterdam (tweemaal), Brussel en Frankfurt en verder met belangrijke steden in Noord-Oost Europa. RyanAir en EasyJet vliegen driemaal per week naar Londen.

Economie

Na de hoge groeicijfers in het begin van het millennium werd de economie in Estland hard getroffen door de financiële crisis in 2009. Met harde maatregelen (snijden in overheidsuitgaven, salarissen korten met wel 30%) werd de crisis echter met succes bedwongen en het land kent sindsdien een weliswaar minder uitbundige, maar toch gezonde groei, in 2014 ca 2%.

Estland heeft zich sinds 1991 ontwikkeld tot een handelsland. Binnen enkele jaren is de geografische spreiding van de handel aanzienlijk veranderd. Na de herkregen onafhankelijkheid was 89-90% van de handel nog met landen van de voormalige Sovjet-Unie. Thans is Rusland nog de derde handelspartner (na Finland en Zweden).

De economische relatie tussen Estland en Nederland is goed en stabiel. Nederland was in 2013 de achtste handelspartner (totale handelsvolume €1.01 miljard) en de derde buitenlandse investeerder in Estland.

Taal

In Estland is de enige erkende taal het Ests. Ongeveer 1,1 miljoen mensen spreken Ests. Deze taal is onderdeel van de Fin-Oegrische taalgroep, waar de twee andere ‘grote’ talen het Fins en Hongaars zijn. In de praktijk heeft het Ests veel overeenkomsten met de Finse Taal en minder met de Hongaarse.

Het Ests is niet verwant met het Lets of Litouws, evenmin met het Russisch. Het Ests heeft van alle omringende talen invloed ondergaan, zo ook van het Nederlands. In de 16de en 17de eeuw was het Nederlands een veelgebruikte taal in de Oost-Europese hout- en graanhandel. Sommige woorden zijn gelijk of vrijwel gelijk aan elkaar; bijvoorbeeld kelder en baar (bar). De bekende toeristische toren met de naam ‘Kiek in de Kök’ stamt ook uit die tijd (kijk in de keuken).

Toerisme

Toerisme is voor Estland een belangrijke inkomstenbron. Tallinn, en de rest van Estland, worden steeds vaker aangedaan voor een stedentrip of vakantie. Jaarlijks komen er in de haven van Tallinn 9 miljoen passagiers aan, veelal met de grote cruiseschepen, waarvan velen Tallinn een dag  komen bekijken. Het oude toeristische centrum ligt relatief dichtbij de haven. Het centrum van Tallinn is relatief klein, waardoor het op toeristische hoogtijdagen erg druk kan zijn.

Daarnaast is Estland een stuk goedkoper dan vele andere Westerse bestemmingen. Liefhebbers van een romantische stedentrip, maar ook vele vrijgezellenfeesten hebben hun weg naar Tallinn gevonden. Door het enorme prijsverschil (met name voor alcoholische dranken) met het dichtbij gelegen Finland (op zo’n 80 km varen), komen vele Finnen een dag naar Estland om flink in te slaan. In de haven van Tallinn vind je vele drankwinkels waar onder anderen de Finnen hun slag slaan.

Nederlanders gaan ook graag naar Estland, volgens een onderzoek van Enterprise Estonia is 4% van de volwassen Nederlanders weleens in Estland geweest, meestal gaat het om een keer. Nederlanders staan op de 14de plek van buitenlanders die naar Estland gaan.

Vanaf Amsterdam gaat er zowel een ochtend- als avondvlucht naar Tallinn (en visa versa) met de Nordic Aviation Group. Daarnaast zijn er verschillende Baltische Staten reizen, Hanzesteden reizen of cruises te boeken via verschillende (Nederlandse) reisbureaus. Houdt er rekening mee dat er een uur tijdsverschil is tussen Nederland en Estland.

Ryanair vliegt behalve vanuit het Verenigd Koninkrijk (zie infrastructuur) ook vanaf de Duitse plaats Weeze naar Tallinn. Vanuit Tallinn ga je gemakkelijk met de boot naar Helsinki, met de bus of trein naar Riga of St. Petersburg. Reizen in Estland is relatief goedkoop.