U bevindt zich hier:
Home
U en Estland
Estland
Estland is een land in Noord-Oost Europa en is de noordelijkste van de Baltische Staten. In 1991 herkreeg Estland zijn onafhankelijkheid na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. In 1918 was Estland voor het eerst onafhankelijk. Estland heeft ongeveer 1,3 miljoen inwoners en is qua oppervlakte iets groter dan Nederland. Een groot gedeelte van het land bestaat dan ook uit bos. Sinds 1 mei 2004 is Estland een lidstaat van de Europese Unie. Op 1 januari 2011 introduceerde Estland de euro als betaalmiddel en daarmee was het de 17de lidstaat die zich bij de eurozone aansloot. Daarnaast is Estland ook sinds 2004 lid van de NAVO en sinds 2010 lid van de OESO. Sinds 2000 is er een Nederlandse Ambassade in Tallinn, daarvoor was de Nederlandse Ambassade in Helsinki ook verantwoordelijk voor Estland. Omgekeerd heeft Estland ook een Ambassade in Den Haag, vanaf 1999, daarvoor werkte Estland vanuit Brussel. Vanaf 2004 is de Nederlandse Ambassade te Tallinn gevestigd op de huidige locatie in het oude historische centrum van Tallinn.
Op deze pagina:
Context
De bilaterale betrekkingen tussen Nederland en Estland zijn goed. Uit de
diverse contacten komt een grote mate van gelijkgezindheid naar voren die
toekomstige samenwerking waardevol maakt.
Betrekkingen, voornamelijk op handelsgebied, tussen Nederland en Estland kennen
een lange geschiedenis. In de zestiende eeuw kwamen de eerste handelaren uit de
Zuidelijke Nederlanden naar Estland. Later sloten zowel Nederlandse steden, als
Arnhem, Deventer, Groningen, Harderwijk, Kampen en Zwolle, en de Estse hoofdstad
Tallinn en Tartu zich aan bij het verbond van Hanzesteden.
Baltische Staten
Estland behoort tot de Baltische Staten en na het herstel van de onafhankelijkheid waren de drie landen, ook door druk vanuit de EU en de NAVO, genoodzaakt om samen te werken teneinde de Sovjet-tijd achter zich te laten. Deze noodzaak is minder geworden naarmate de opbouw in deze landen voortgang maakte waren en zeker sinds de toetreding tot de EU en NAVO. In sommige EU gerelateerde projecten (bijv. de LNG-terminal voor het Balticum) zijn de landen in zekere zin ook elkaars concurrenten.Wel zijn Letland en Litouwen belangrijke handelspartners voor Estland, maar dat is niet ongebruikelijk tussen buurlanden. Alle drie de Baltische staten zetten ook in op een versterkte samenwerking met de 5 Noordse landen in de zogenaamde N(oords)-B(altische) 8 (5+3).
Politiek
Estland is een parlementaire republiek. De laatste verkiezingen voor het
Estse Parlement vonden plaats op 6 maart 2011. Tussen 24 februari en 4 maart
hadden burgers de mogelijkheid om hun stem uit te brengen via internet; dit
wordt ook wel e-voting genoemd. De opkomst bij deze verkiezingen was 63,53 %,
iets hoger dan bij de parlementsverkiezingen van vier jaar daarvoor. De winnaar
van de verkiezingen was de Eesti Reformierakond (Hervormingspartij),
een centrum-rechtste liberale partij. In Estland wordt een nieuwe regering
doorgaans snel gevormd, op 6 april 2011 werden de regering en het parlement
geïnaugureerd. In Estland kent men, in tegenstelling tot in Nederland, een
Eenkamer stelsel. Binnen dit parlement zijn 101 zetels te verdelen.
De regering bestaat naast de Hervormingspartij uit de Isamaa ja Res Publica
Litt (IRL/ The Union of Pro Patria and Res Publica). Samen beschikken zij
over 56 zetels, waarvan 33 voor de Hervormings Partij en 23 voor de IRL. Deze
regering staat, net als de vorige, onder leiding van premier Andrus Ansip. De
premier en zijn regering zijn er in geslaagd de opgelegde bezuinigen aannemelijk
te maken voor de bevolking tegen de achtergrond van de recent
financieel-economische crisis. Het conservatieve, financieel-economische beleid
wordt voortgezet, alsmede de drang om Estland langzamerhand een meer zichtbare
rol te laten spelen in westerse instituties, zoals de Europese Unie en NAVO. Ook
huidige peilingen (augustus 2012) wijzen een vergelijkbare verkiezingsuitslag
uit. De volgende parlementsverkiezingen zijn voorzien voor 2015.
President
Estland kent naast een premier ook een president. De huidige en vierde president van Estland is Toomas Hendrik Ilves. Hij werd voor het eerst eind september 2006 gekozen door een speciaal kiescollege. Op 29 augustus 2011 werd hij herkozen als president voor opnieuw een termijn van vijf jaar. De president is het hoofd van de Estse staat. De rol van de president is meer symbolisch, hij heeft geen uitvoerende macht.
E-Estonia
Estland is een voorloper op het gebied van digitalisering en een digitale overheid. Vele diensten zijn volledig online te regelen en Estland maakt zijn dienstverlening steeds efficiënter. In 2005 vond de eerste verkiezing plaats waar het mogelijk was om via internet, met de ID-kaart, een stem uit te brengen. Daarnaast is er een elektronisch patiëntendossier, waarbij uitwisseling van gegevens eenvoudiger en sneller plaatsvindt. Andere diensten zijn e-taks, e-politie, e-school, e-register, m-parking/ticket etc. Kenmerkend aan het systeem is dat het erg gedecentraliseerd en transparant is: als burger bestaat de mogelijkheid om na het inloggen te zien wie welke gegevens van jou heeft bekeken en hier ook bezwaar tegen te maken mocht dit enkel uit nieuwsgierigheid zijn gedaan. Instanties hebben enkel inzicht in gegevens waar zij ‘recht’ op hebben en als burger bestaat de mogelijkheid om bepaalde gegevens te blokkeren. Diensten worden eenvoudiger, sneller en goedkoper geleverd, voor alle betrokken partijen. Estland is erg trots op de rol als digitale voorloper die het als land inneemt. In de Estse kenniseconomie en informatiemaatschappij zijn meerdere innovatieve projecten gestart. Het meest bekende voorbeeld daarvan is Skype.
Bevolking
De Ests sprekenden vormen met ongeveer 69% van de bevolking de meerderheid. De grootste minderheid in Estland bestaat uit Russischtaligen, die ongeveer 25% van de bevolking uitmaken. De grote groep Russischtaligen is vooral ontstaan door middel van gedwongen migratie tijdens de Sovjettijd en werkten voornamelijk in de vele fabrieken. Zij kwamen ondermeer omdat er hogere lonen waren en er meer te koop was dan in de rest van de Sovjet-Unie. Verschillende stromen van Russische nieuwkomers hadden aanzienlijke consequenties voor de etnische en sociale structuur van Estland. In Estland vond er Russificatie plaats. Op zowel politiek en cultureel gebied werd alles gerussificeerd. De Russen brachten hun eigen gewoonten mee en vonden het over het algemeen niet nodig om de Estse taal te leren. In de tijd van de Sovjet-Unie werd de Estse taal sterk ontmoedigd, terwijl iedereen verplicht werd om Russisch te spreken. Dit had tot gevolg dat veel Estse burgers zich tweederangs burgers voelden in eigen land. Na de onafhankelijkheid bleven veel Russen in Estland leven, onder meer omdat ze de verwachting hadden dat de Estse economie zich beter ging ontwikkelen dan de Russische economie. De minderheid is welhaast geheel geconcentreerd in Tallinn en de provincie Ida-Virumaa in het noord-oosten van Estland. Van de Russischtaligen heeft een aanzienlijk deel het Ests staatsburgerschap. Echter is 7% van de bevolking nog stateloos, zij zijn in het bezit van een zogenaamd ‘grijs paspoort’. Deze statelozen hebben aanzienlijk minder rechten dan personen met Ests burgerschap, zoals geen actief en passief kiesrecht en geen banen bij de Estse overheid. Wel hebben ze een verblijfsvergunning, geen visaplicht voor Rusland en kunnen ze vrij reizen door het Schengen-gebied. Daarnaast is er sprake van onevenwichtige sociaaleconomische verschillen tussen de Russischtaligen en het terugdringen van staatlozen is daarmee een van de belangrijkste prioriteiten van de Estse overheid. Er wordt voornamelijk via het onderwijs en maatregelen ten aanzien van het leren van de Estse taal getracht om de integratie te bevorderen. Voor het verkrijgen van staatsburgerschap is niveau B1 van de Estse taal nodig, vele anderen landen hanteren A2. Derhalve hebben nationale en internationale organisaties kritiek op dit integratiebeleid.
Immigratie
Verder kent Estland momenteel weinig immigratie, hierdoor zijn Esten bijvoorbeeld kleurlingen ook minder gewend, wat sneller tot verbale discriminatie kan leiden dan in landen waar meer diversiteit is. Volgens asiel-aanvraagcijfers van 2012 bleek Estland zelfs het minst populaire land binnen de EU te zijn.
LGBT
Daarnaast ziet men toch steeds meer acceptatie voor verschillende minderheden komen. In 2011 vond in Estland de Baltic Pride plaats, die als doel heeft het bevorderen van de acceptatie van LGBT (Lesbian, Gay, Bisexual, Transsexual) minderheden. De Estse overheid nam actief deel aan dit evenement en de acceptatie neemt toe, maar is momenteel nog wel minder dan in Nederland. Dit uit zich bijvoorbeeld in de onmogelijkheid om een homo huwelijk te sluiten.
Emigratie
Estland heeft echter wel een emigratieprobleem. Veel hoogopgeleiden Esten die hun opleiding in Estland hebben afgerond, emigreren naar landen zoals Finland voor een beter salaris. Hierdoor is er een tekort aan bijvoorbeeld dokters, maar ook andere beroepsgroepen. Het bevolkingsaantal is tussen 1990 en 2012 teruggelopen van ruim 1,6 miljoen tot 1,3 miljoen.
Alcohol
In Estland wordt er redelijk veel alcohol gedronken, wat voor de volksgezondheid een probleem is. Daarom is er met betrekking tot alcohol in het verkeer een zero-tolerance beleid en kan men geen alcohol in een winkel kopen voor 10u ’s ochtends en na 22u ’s avonds.
Infrastructuur
Investeringen in verschillende infrastructurele projecten is erg belangrijk voor Estland om de verbindingen met het Westen te versterken. Dit doen ze veel in samenwerking met de andere Baltische Staten. Omdat het alle drie qua inwoners kleine landen zijn is samenwerken noodzakelijk, maar in sommige gevallen zijn ze ook concurrenten van elkaar. Een van de infrastructurele projecten waar momenteel aan gewerkt wordt is de Via Baltica, een snelweg van Tallinn naar Warschau over bijna 1000km. De hele route gaat zelfs van Helsinki (eerste stuk via een veerpont) naar Praag, bekend als de E67. Daarnaast is Rail Baltica een van de projecten van de Europese unie. Het project wil Finland, de Baltische Staten en Polen verbinden en de connectie tussen Centraal- en Oost-Europa verbeteren. Ook hier zal het eerste stukje (Helsinki-Tallinn) per boot afgelegd worden door reeds bestaande veerboten. Verder zal het spoor lopen van Tallinn naar Warschau en is ook bijna 1000 kilometer lang.
Daarnaast is Estland, net als de andere Baltische Staten bezig met het verbeteren van de energie-infrastructuur. Estland wil ook met betrekking tot energie, voornamelijk gas, onafhankelijk worden en zeker minder afhankelijk van Rusland, die het imago heeft van een niet altijd even betrouwbare leverancier en partner. Estland is echter wel al, anders dan de andere Baltische Staten, een netto exporteur van elektriciteit, hetgeen terug te voeren is op de eigen voorraden van leisteen olie.
Economie
De economie in Estland groeit sterk. In 2011 groeide het BNP naar schatting met 8%. Zoals hierboven al genoemd is Estland vanaf 1 januari 2011 lid van de eurozone en het betaalmiddel is de euro. De overige Baltische Staten hebben de ambitie om in 2013 toe te treden. De werkloosheid is toegenomen in de afgelopen jaren en in 2011 was de werkloosheid 14,4%, wat neerkomt op ongeveer 99.000 personen. Meer dan de helft van de werklozen is al meer dan een jaar werkloos. Opvallend kenmerk van de Estse economie is de vlaktax, momenteel staat die op 21% voor zowel personen als voor bedrijven.
Estland heeft zich sinds 1991 ontwikkeld tot een handelsland. Binnen enkele jaren is de geografische spreiding van de handel aanzienlijk veranderd. In 1991 ging meer dan 90% van de uitvoer nog naar de voormalie Sovjet-Unie en kwam ruim 80% van de invoer daar vandaan. Hoewel de handel met Rusland in eerste instantie sterk afnam, lijkt die zich nu te stabiliseren en de afgelopen jaren zelfs heel licht toe te nemen, zowel invoer als uitvoer zijn rond de 10%. De belangrijkste handelspartners van Estland zijn nu EU-landen (meer dan 75%), met verreweg het grootste aandeel voor Finland.
De economische relatie tussen Estland en Nederland is goed en stabiel. Nederland behoort al jaren tot de 10 belangrijkste handelspartners. In 2010 werd ervoor 178 miljoen geëxporteerd naar Nederland en voor 297 miljoen geïmporteerd.
Taal
In Estland is de enige erkende taal het Ests. Ongeveer 1,1 miljoen mensen spreken Ests. Deze taal is onderdeel van de Fin-Oergische taalgroep, waar de twee andere ‘grote’ talen het Fins en Hongaars zijn. In de praktijk heeft het Ests verschillende overeenkomsten met de Finse Taal en minder met de Hongaarse. Het Ests is niet verwant met het Lets of Litouws, evenmin met het Russisch. Het Ests heeft van alle omringende talen invloed ondergaan, zo ook van het Nederlands. In de 16de en 17de eeuw was het Nederlands een veelgebruikte taal in de Oost-Europese hout- en graanhandel. Sommige woorden zijn gelijk of vrijwel gelijk aan elkaar; bijvoorbeeld kelder en baar (bar). De bekende toeristische toren met de naam ‘Kiek in de Kok’ stamt ook uit die tijd (kijk in de keuken).
Toerisme
Toerisme is voor Estland een belangrijke inkomstenbron. Tallinn, en de rest van Estland, worden steeds vaker aangedaan voor een stedentrip of vakantie. Dagelijks komen er in de haven van Tallinn vele grote cruiseschepen aan waarvan de passagiers een dag Tallinn komen bekijken. Het oude toeristische centrum ligt relatief dichtbij de haven. Op sommige van deze cruiseschepen is er wel ruimte voor 7000 mensen. Het centrum van Tallinn is relatief klein, waardoor het op toeristische hoogtijdagen erg druk kan zijn. Naast cruiseschepen heeft ondertussen ook low-cost airline Ryanair zijn weg naar Tallinn gevonden, waardoor Tallinn ook met een beperkt budget aangedaan kan worden. Daarnaast is Estland een stuk goedkoper dan vele andere Westerse bestemmingen. Liefhebbers van een romantische stedentrip, maar ook vele vrijgezellenfeesten hebben hun weg naar Tallinn gevonden. Door het enorme prijsverschil (met name voor alcoholische dranken) met het dichtbij gelegen Finland (op zo’n 80 km varen), komen vele Finnen een dag naar Estland om flink in te slaan. In de haven van Tallinn vindt je vele drankwinkels waar de onder andere de Finnen hun slag slaan.
Nederlanders gaan ook graag naar Estland, volgens een onderzoek van Enterprise Estonia is 4% van de volwassen Nederlanders weleens in Estland geweest, meestal gaat het om een keer. Nederlanders staan op de 14de plek van buitenlanders die naar Estland gaan.
Vanaf Amsterdam gaat er zowel een ochtend- als avondvlucht naar Tallinn (en visa versa) met Estonian Air. Daarnaast zijn er verschillende Baltische Staten reizen, Hanzesteden reizen of cruises te boeken via verschillende (Nederlandse) reisbureaus. Houdt er rekening mee dat er een uur tijdsverschil is tussen Nederland en Estland.
Ryanair vliegt vanaf de Duitste plaatsen Weeze en Bremen naar Tallinn. Vanuit Tallinn ga je gemakkelijk met de boot naar Helsinki, met de bus of trein naar Riga of St. Petersburg (visum nodig). Reizen in Estland en naar de naburige Baltische landen (geen visum nodig) is relatief goedkoop.
